1 In onze parochie werken wij al jaren heel intens aan de vormselcatechese. Hebben wij het dan niet goed gedaan?
2 Wat is een “plechtige geloofsbelijdenis”?
3 Hoe kunnen onze catechisten deze jongeren voorbereiden op het vormsel als er al een nieuwe groep klaar staat voor de voorbereiding op de hernieuwing van de doopbeloften en de geloofsbelijdenis?
4 We hebben nood aan activiteiten waar onze jongeren andere jongeren kunnen ontmoeten, waar hun blik wordt opengetrokken, waar ze een zinvol aanbod krijgen, waar ze een enthousiast geloof mogen ontmoeten. Kunnen jullie daarvoor zorgen?
5 Hoe zorg je voor een goede communicatie en planning omtrent plechtige geloofsbelijdenis, jongerenwerking en vormsel?
6 Hoe kan je de drempels wegwerken, zodat jongeren doorgroeien naar de jongerenwerking / het vormsel?
7 Hoe organiseer je een kennismakingsactiviteit waar 12-jarigen de smaak te pakken kunnen krijgen van een jongerenwerking?
8 Hoe gaat het verder na de plechtige geloofsbelijdenis en het eerste jaar jongerenwerking?
9 Hoeveel kinderen zullen na de plechtige geloofsbelijdenis doorgroeien naar de jongerenwerking en het vormsel?
10 Wat is een jongerenwerking?
11 Waar vind je materiaal voor een goede bijeenkomst met jongeren?
12 Hoe kan je de bijeenkomsten die jongeren voorbereiden op het vormsel integreren in een jongerenwerking?
13 Hoe kan je het vormsel vieren met jongeren uit verschillende parochies (ook als de groepen groter worden)?
14 Hoe organiseer je de bijeenkomsten die jongeren voorbereiden op het vormsel op een goede manier met meerdere parochies samen?
15 Hoe zorg je voor continuïteit in de jongerenwerking, zodat ze niet het ene jaar opbloeit en het volgend jaar alweer ophoudt te bestaan?
16 Hoe leg je een vormseldatum vast?
17 Wat zijn de afspraken voor kinderen die bijzondere aandacht vragen?
18 Op wie mag je beroep doen ter ondersteuning?
Dit nieuwe project houdt helemaal geen beoordeling in van jullie werking in de voorbije jaren. Wij weten dat talloze catechisten zich hard inzetten voor de voorbereiding van onze jongeren op het vormsel. Zij doen dit heel gedreven en heel creatief.
Als we nu kiezen voor een nieuw project betekent dat dus niet dat jullie niet goed bezig waren. Deze keuze heeft echter alles te maken met veranderende noden in onze samenleving. Geloofsopvoeding vandaag stelt andere verwachtingen dan 30 jaar geleden. Kinderen en jongeren groeien niet meer op in een omgeving die vanzelfsprekend christelijk is. Daar willen we in de parochiecatechese rekening mee houden.
(terug naar de vragen)
Anders dan het vormsel, is de plechtige geloofsbelijdenis geen sacrament. Twaalfjarigen worden na een intens catechesejaar uitgenodigd om in een feestelijke eucharistieviering, luidop, en in het bijzijn van hun vrienden en familie, persoonlijk hun geloof te belijden. Je kan het bekijken als een stap in het groeien naar een persoonlijk beleefd geloof. De jongere bevestigt dat hij christen is en hernieuwt nu zelf de beloften die zijn ouders, peter en meter voor hem gedaan hebben bij zijn doopsel.
De Paasnacht is theologisch en liturgisch het aangewezen moment om de hernieuwing van de doopbeloften te vieren. Dan immers hernieuwen alle aanwezige volwassenen hun doopbeloften en spreken zij hun geloof uit. Het zou mooi zijn als de 12-jarigen hierbij - voor het eerst met de grote mensen – konden aansluiten. Om praktische en pastorale redenen zal het echter zelden haalbaar zijn om dit op dat moment met de 12-jarigen te vieren. De hernieuwing van hun doopbeloften en plechtige geloofsbelijdenis zal daarom in de meeste gevallen gevierd worden in de Paastijd, de periode tussen Pasen en Pinksteren.
(terug naar de vragen)
Terechte vraag, dat gaat niet en dat is ook niet de bedoeling! Hier mogen jullie aan de mouw trekken van je federatiepastoor of federatieploeg en van de jeugdpastoraal werker uit jouw regio. Je vindt hun contactadressen op www.ijd.be, doorklikken naar vlaams-brabant en mechelen. Het is immers wel de bedoeling dat er in elke federatie minstens één jongerenwerking wordt opgericht (als die er al niet zou zijn).
Kort na Pinksteren, of bij het begin van het volgend schooljaar, nodigen de verantwoordelijken van de (federale) jongerenwerking de kinderen die hun doopbeloften hernieuwd hebben uit voor deze jongerenwerking (pluswerking, kring 13,…). De jongerenwerking start met een beperkt aantal activiteiten die voorbereiden op de viering van het vormsel (een weekend, twee of drie bijeenkomsten…). Het vormsel wordt dan op niveau van de federatie gevierd in september, oktober, november, januari of februari volgend op de geloofsbelijdenis. Natuurlijk zal hier rekening gehouden worden met de grootte en de samenwerkingsmogelijkheden van concrete parochies en federaties.
(terug naar de vragen)
Missio in alle kleuren, de vicariale startdag voor de voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis is dit jaar reeds aan zijn 4e editie toe. Meer informatie vind je hier.
Elk jaar in de eerste volledige week van de zomervakantie is er ook een zomerkamp voor 12- tot 15-jarigen. De concrete informatie voor de volgende editie vind je op www.pluskamp.ijd.be.
Daarnaast organiseert IJD Vlaams-Brabant en Mechelen organiseert elk jaar verschillende andere activiteiten voor jongeren. De agenda vind je hier www.ijd.be/vlaams-brabant.
(terug naar de vragen)
Een goede communicatie vooronderstelt een duidelijke boodschap, of met andere woorden: het moet duidelijk zijn welk traject de jongeren en hun ouders zullen doorlopen. Die duidelijkheid komt er maar door samen te gaan plannen.
Bij het plannen moet je met een aantal elementen rekening houden:
- Begin eerst met uit te klaren wat er precies op het programma staat. Houdt hierbij rekening met inschrijvingen en ouderavonden, catechesebijeenkomsten ter voorbereiding van de plechtige geloofsbelijdenis, bijeenkomsten van de jongerenwerking (inclusief bijeenkomsten ter voorbereiding van het vormsel), een “kennismakingsactiviteit” vlak na de plechtige geloofsbelijdenis, waar jongeren de smaak van de jongerenwerking te pakken kunnen krijgen, en vieringen: uiteraard de plechtige geloofsbelijdenis en het vormsel, maar ook kruisjesviering, naamopgave, …
- Pas wanneer je goed voor ogen hebt wat je precies wil, komt de tweede vraag: hoe spreid je de bijeenkomsten (met verschillende doelgroepen) in de tijd?
De datum voor de plechtige geloofsbelijdenis kan je best prikken in de paastijd.
De datum van het vormsel moet je prikken in de tijd door het jaar (september – november of januari – februari) van het eerste of tweede schooljaar volgend op de plechtige geloofsbelijdenis. Je houdt bij het prikken van de vormseldata best ook rekening met de plaats die je het vormsel wil geven binnen de jongerenwerking (zie ook vraag 5) en met de agenda’s van jeugdbewegingen en scholen, de jongeren zelf en hun begeleiders.
- Tenslotte moeten de taken nog verdeeld worden: wie doet wat, of… wie zoekt extra vrijwilligers?
Dit plannen is geen evidente opgave, zeker wanneer je nog niet de gewoonte hebt om het vormsel voor te bereiden en te vieren met verschillende parochies samen. Tot aan de plechtige geloofsbelijdenis verandert er misschien niet veel in de praktische organisatie en planning. Maar om de activiteiten en vieringen die verband houden met het vormsel te plannen, ga je best met alle betrokkenen (catechisten en jongerenbegeleiders van verschillende parochies) eens samen rond de tafel zitten. In principe gebeuren de voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis, de voorbereiding op het vormsel en de jongerenwerking immers door minstens 2 verschillende groepen mensen. Als je graag hulp krijgt bij het plannen (iemand die je helpt een goede agenda te maken op maat van jullie eigen situatie, of die je helpt bij het modereren, …) kan je op vraag een beroep doen op de medewerkers van CCV en IJD (contactgegevens achteraan in deze brochure).
Duidelijkheid hieromtrent brengt rust voor de jongeren, hun ouders, andere catechisten en jongerenbegeleiders; misschien niet in het minst voor jezelf.
(terug naar de vragen)
Of met andere woorden: hoe zorg je dat jongeren de weg vinden van parochiale voorbereiding en viering van de plechtige geloofsbelijdenis in de eigen parochie naar een jongerenwerking die met verschillende parochies samen wordt georganiseerd ? Dat er geen trefzeker recept bestaat om te zorgen dat jongeren doorgroeien van de plechtige geloofsbelijdenis naar de jongerenwerking / het vormsel, hoeft geen betoog. Toch vind je hieronder enkele doe-tips die de doorgroei kunnen vergemakkelijken.
- Maak dat de catechese in voorbereiding van de plechtige geloofsbelijdenis goed aansluit bij de jongeren. Als ze zich daar al goed in hun vel voelen, is de stap naar iets nieuws wat kleiner.
- Zorg voor een goede communicatie:
Over het project zelf: illustreer hoe deze manier van werken nieuwe groeikansen opent.
Over de planning: jongeren en hun ouders stappen veel makkelijker mee in een project, als ze op voorhand weten waar en wanneer ze precies verwacht worden, en wat er op die momenten precies te gebeuren staat.
Vertel jongeren en hun ouders hoe het verder traject voor hen zal verlopen. Vermeld hierbij niet alleen wanneer er vieringen zijn (kruisjesviering, plechtige geloofsbelijdenis, naamopgave, vormsel, …) of wanneer en hoe die vieringen worden voorbereid. Vertel er zeker ook bij dat de jongeren zullen uitgenodigd worden voor een verdere jongerenwerking en wanneer de eerste kennismaking met de jongerenwerking zal gebeuren (zie beneden).
In de mate van het mogelijke, kan je dat al doen bij de inschrijvingen; maar ook ‘momenten tussendoor’ lenen zich om hiervoor, evenals ouderavonden.
- Beveel de jongerenwerking aan bij de jongeren die zich voorbereiden op de plechtige geloofsbelijdenis. Bereid je wel voor op de vragen die jongeren daaromtrent nog zullen hebben.
Aanknopingspunten in de ooggetuigenmap om jongerenwerking ter sprake te brengen:
- ga voor het getuigenis in bijeenkomst 2 langs bij iemand die meer over de jongerenwerking kan vertellen;
- vraag de jongeren en begeleiders van de jongerenwerking een actieve rol op te nemen in de kruisjesviering en viering van de plechtige geloofsbelijdenis;
- tijdens de laatste bijeenkomst in voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis verwijst Teofil zelf naar de jongerenwerking. Misschien is dit een mogelijkheid om eens iemand te komen laten vertellen over die jongerenwerking;
- normaal gezien vindt de vormselviering van de oudere jongeren plaats in de loop van het jaar dat de 11-12-jarigen catechese volgen in voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis. Het kan een goed idee zijn om samen naar die vormselviering te gaan
- Laat verder je fantasie maar werken om dwarsverbanden te leggen tussen de plechtige geloofsbelijdenis en de jongerenwerking / vormsel.
- Organiseer eind mei / begin juni een echte kennismakingsactiviteit, waar 12-jarigen de smaak te pakken kunnen krijgen van jongerenwerking (pluswerking, Jokri, Lange Weg, …)
(terug naar de vragen)
Bij voorkeur valt deze activiteit na de plechtige geloofsbelijdenis, maar voor de grote vakantie (eind mei / begin juni). Het is de eerste activiteit in het samenwerkingsverband van parochies, die samen de jongerenwerking en het vormsel organiseren: zo komen de kinderen hier al een eerste keer samen met hun tochtgenoten van andere parochies.
De activiteit zelf
Timing: kort na de viering van de plechtige geloofsbelijdenis, en best nog voor de examens van het zesde leerjaar starten.
Invulling: alle activiteiten die je op een speelse manier kan invullen komen in aanmerking (bijvoorbeeld een barbecue, een spelnamiddag, een uitstap…). Bouw ergens in het programma zeker ook een moment in waarin de jongerenwerking haar werking en programmatie kan voorstellen, en hoe de voorbereiding op het vormsel zal gebeuren. Vertel ook wanneer ze de vormselviering mogen verwachten.
Uitnodigen:
- Zorg dat alle begeleiders/catechisten van de voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis er zijn: zo wordt het een mooi slotfeest van het catechesejaar.
- Zorg ook dat alle begeleiders van de jongerenwerking er zijn en laat ze zich actief voorstellen: zo wordt het tegelijk ook de startbijeenkomst van de jongerenwerking.
- Als dit niet het eerste werkjaar van de jongerenwerking is: zorg dat ook de oudere jongeren een actieve rol hebben op deze dag!
De voorbereiding
Misschien is dit de eerste keer dat je zo’n activiteit organiseert in een ruimer samenwerkingsverband van parochies; zeker als de kinderen hun plechtige geloofsbelijdenis in hun eigen parochie vieren.
Daarom is het belangrijk dat de verantwoordelijke alle betrokkenen uit de verschillende parochies samenbrengt met (enkele) begeleiders van de jongerenwerking. (Mocht het onduidelijk zijn, wie dat in jouw samenwerkingsverband kan en wil doen, dan neem je best contact op met je federatiepastoor.) Een glaasje wijn en zo, misstaat op de voorbereidingsbijeenkomst niet, of anders gezegd: aan het samenkomen en aan de gezelligheid besteden we veel aandacht. Wellicht liggen hierin kansen om elkaar te versterken in onze werking – in respect voor de eigenheid van ieders groepje.
Voorbeeldagenda:
- Welkom
- Doel van de vergadering: de bijeenkomst voorbereiden waar kinderen die hun plechtige geloofsbelijdenis gedaan hebben, kunnen kennismaken met de jongerenwerking.
- Kennismakingsrondje: wie ben je, hoe ben je betrokken bij plechtige geloofsbelijdenis / vormsel?
- Welke activiteit doen we ?
- Hoe wordt in de loop van de activiteit ruimte gemaakt, zodat de jongerenwerking zich kan voorstellen? En zodat de ‘oudere’ jongeren van de jongerenwerking een actieve rol hebben in de activiteit ?
- Praktische taakverdeling en afspraken
(terug naar de vragen)
Afhankelijk van de wijze waarop je de vormselbijeenkomsten in de jongerenwerking integreert, zijn er al dan niet ook andere bijeenkomsten van de jongerenwerking waar de jongeren aan deelnemen voor ze gevormd worden. Maar de jongerenwerking komt ook na het vormsel regelmatig samen. Hoe het kan verdergaan na 1 jaar werking, kan best met een tijdslijn verhelderd worden:
Paastijd 2009 |
Groep 1 doet zijn plechtige geloofsbelijdenis
Ze worden uitgenodigd voor de jongerenwerking / vormsel |
|
Eind mei /
begin juni 2009 |
Kennismakings-bijeenkomst |
|
September 2009 |
Groep 1 blijft regelmatig samenkomen in de jongerenwerking;
de jongeren bereiden zich ook voor op het vormsel
en worden gevormd |
Groep 2 begint met de voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis |
|
Sept-okt-nov 2009
Jan-feb 2010 |
|
|
Het jaar is rond… |
|
Paastijd 2010 |
Groep 1 komt nog steeds samen |
Groep 2 doet zijn plechtige geloofsbelijdenis
Ze worden uitgenodigd voor de jongerenwerking / vormsel |
|
Eind mei /
begin juni 2010 |
Kennismakingsbijeenkomst
(met kinderen en jongeren van groep 1 én van groep 2)
Je jongerenwerking bestaat nu uit 2 leeftijdsgroepen, en je zal moeten kiezen hoe vaak je met de twee leeftijden samen wil blijven samenkomen; en wanneer je liever leeftijdsgebonden activiteiten doet. |
|
September 2010 |
Heb er in ieder geval aandacht voor dat groep 1 blijft samenkomen (met een eigen programma), ook terwijl groep 2 zich op het vormsel voorbereidt |
Groep 3 begint met de voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis |
Na een jaar, groeit de werking dus aan met nieuwe leden (instroom van kinderen die net hun plechtige geloofsbelijdenis hebben gedaan). En na twee jaar nog eens. Enz…
(terug naar de vragen)
Dat is een belangrijke vraag, want je weet ten slotte graag op voorhand hoeveel deelnemers er voor je activiteit zullen opdagen. Je kan hier enigszins aan tegemoet komen, door bijvoorbeeld te vragen dat jongeren zich voorinschrijven, maar ervaring leert dat dit ook maar een gedeeltelijke oplossing is (er zijn er steeds die niet inschrijven en wel opdagen, zoals er zijn die wel inschrijven maar niet opdagen).
Het aantal jongeren dat doorgroeit blijft moeilijk in te schatten, maar we kunnen wel enkele factoren benoemen die dit aantal beïnvloeden:
- Hoe beter de overgang omkaderd wordt, hoe meer jongeren de stap zullen wagen.
- Hoe mensen hier in ’t algemeen tegenover staan, of er al traditie is in jongerenwerking of niet, (regionale verschillen) kan van belang zijn.
- Hoe goed de groepjes aan elkaar hangen na de voorbereiding op de plechtige geloofsbelijdenis (het mee-doen van vrienden) is voor vele jongeren doorslaggevend wanneer ze beslissen om wel of niet naar de jongerenwerking te gaan.
- Het hebben van een jaarkalender, waarin de activiteiten voor ouders en jongeren ruim op voorhand worden aangekondigd, maakt dat ze zich gemakkelijker kunnen organiseren en meer aanwezig zijn.
De praktijk wijst uit dat 14- en 15-jarigen nog gemakkelijker afhaken dan jongeren van andere leeftijden. Hun school, muziek, jeugdbeweging, sport en andere hobby’s maken dat ze moeten kiezen wat ze wel of niet mee doen. Maar: zolang er een groepje is (zelfs al bestaat het uit jongeren van 2 of 3 aansluitende geboortejaren), is het de moeite om samen te komen. Grotere werkingen kunnen hun activiteiten ook per leeftijdsgroep organiseren.
En als je het gevoel wil doorbreken hier “alleen” in te staan, kan je altijd eens deelnemen aan een IJD-activiteit.
(terug naar de vragen)
Vanaf het moment dat je regelmatig activiteiten organiseert voor en met jongeren die hun plechtige geloofsbelijdenis hebben gedaan, is er een jongerenwerking ontstaan. Het maakt niet uit of deze bijeenkomsten tussen de plechtige geloofsbelijdenis en het vormsel in vallen, of erna. Het maakt ook niet uit of die activiteiten bedoeld zijn om het vormsel voor te bereiden of niet.
Meestal zijn er maandelijks bijeenkomsten vanaf september, ook met de jongeren die meer dan een jaar geleden hun plechtige geloofsbelijdenis deden. Zo komen er verschillende leeftijdsgroepen in je jongerenwerking. Als je graag wil dat ze blijven komen, bezorg je wel best de jaarkalender met alle relevante data van het werkjaar in september al aan de leden en hun ouders. Vergeet niet om in deze jaarkalender ook de data van de plechtige geloofsbelijdenis en het vormsel te vermelden: dan weten alle jongeren in de werking dat ook zij daar welkom zijn.
Een jongerenwerking is er op gericht
- jongeren kansen te geven om zichzelf te leren kennen,
- de zaligheid van een groep te ervaren,
- het geloof in een levende en liefdevolle God te mogen leren en beleven, en
- een engagement te ontwikkelen dat je met je twee voeten op weg zet in deze wereld.
Deze doelstellingen kunnen op verschillende manieren vorm krijgen: in een plus-, jokri- of lange weg-werking, maar evengoed in een jongerenkoor of een taizé-groep (waar over de inhoud van de liederen met elkaar gedeeld kan worden en af en toe gezongen wordt voor het goede doel) kunnen deze elementen in zich dragen. Of een ministrantenwerking die op regelmatige basis alle misdienaars samenbrengt voor groepsvormende of geëngageerde activiteiten. Of in een jeugdgroep met een specifiek diaconaal engagement, waar toch regelmatig ook ruimte gemaakt wordt om samen stil te vallen en het geloof te delen.
Het doet deugd om in een jongerenwerking te zitten, daarom mag er in de eerste bijeenkomst van september best wat extra aandacht zijn voor de nieuwe leden (zodat zij zich welkom en ‘op hun gemak’ voelen).
Het verdient aanbeveling om zo’n jongerenwerking aan te sluiten bij de koepelorganisatie IJD. Dat kan je doen door contact op te nemen met een van de IJD-medewerkers (hun contactgegevens vind je achteraan in deze brochure). IJD-lidmaatschap brengt niet alleen een aantal leuke voordelen met zich mee (zoals korting bij deelname aan IJD-initiatieven of rechtstreekse korting bij De Banier), maar zorgt ook dat je werking sterker staat in het gemeentelijk jeugdwerk (waardoor je bijvoorbeeld makkelijker een subsidie krijgt).
De IJD-medewerkers nemen automatisch contact op met aangesloten groepen, maar je kan natuurlijk ook zelf initiatief nemen. Zeker als het er om gaat je groep aan te sluiten.
Op afspraak kan je op hen rekenen om een avond/middag te begeleiden waar je met je begeleidingsploeg wil doorbomen over één of ander aspect van je werking, bijvoorbeeld:
- hoe je een evenwichtig jaarprogramma samenstelt (dit kan dan meteen je planningsvergadering zijn);
- hoe je de vier belangrijke elementen van een jongerenwerking (geloven, groepsvorming, persoonlijke ontwikkeling, sociaal engagement) een christelijke invulling kan geven;
- hoe je doorheen je begeleidershouding de ‘veiligheid’ in de groep kan bevorderen, zodat iedere jongere er echt thuis kan komen;
- wat je kan helpen / remmen om je eigen geloof naar jongeren toe ter sprake te brengen;
- waar je als begeleider je inspiratie uit put;
- enzovoort…
(terug naar de vragen)
Het onderstaand materiaal is bruikbaar voor bijeenkomsten in een jongerenwerking, onafhankelijk of die bijeenkomst nu tussen de plechtige geloofsbelijdenis en het vormsel in valt, of na het vormsel. Het meeste materiaal is ingedeeld naar leeftijdsgroep.
- de IJD-jaarthemamap. Er is de afgelopen 3 jaar telkens een nieuwe map uitgekomen, maar deze mappen zijn ook telkens meerdere jaren bruikbaar. Je vindt er voor elke leeftijdsgroep, 12-14 jarigen, 14-16 jarigen en 16-18 jarigen, kortere (2u) en langere (een hele namiddag) bijeenkomsten, die tot in detail uitgewerkt zijn.
- in het documentatiecentrum (www.documentatie.ijd.be) of bij de jeugdpastorale werkers (www.ijd.be/vlaams-brabant, doorklikken naar “contact”) kan je over zeer uiteenlopende thema’s informatieve spelen en andere methodieken uitlenen.
- als je graag een bibliodrama organiseert (werkvorm die mensen uitdaagt om verbanden te leggen tussen hun eigen leven en een bijbelverhaal, door letterlijk al spelend in één van de rollen van het verhaal te kruipen), kan je hiervoor op afspraak en mits een kleine vergoeding beroep doen op een geschoold begeleider; meer info via info.vbm@ijd.be.
- tussen de jeugdbewegings-klassiekers is ook veel materiaal te vinden (www.jeugdwerknet.be, doorklikken naar ‘spelendatabank’ en eventueel filteren volgens wie het spel ingaf -IJD of KLJ zijn vaak aanraders); waarom zou je je ook eens niet laten gaan in ‘dikke Bertha’ of ‘chinese muur’?
Daarnaast biedt IJD ook elk jaar kant-en-klare activiteiten aan, waar je met je groep alleen voor moet inschrijven en opdagen: de agenda van deze activiteiten vind je op www.ijd.be (doorklikken naar Vlaams-Brabant) of kan je altijd aanvragen via info.vbm@ijd.be.
Een speciale vermelding verdient het jaarlijks pluskamp, in de eerste volledige week van de zomervakantie. Het staat open voor alle jongeren van 12 tot 15 jaar, maar speciaal voor hen die pas plechtige geloofsbelijdenis gedaan hebben of in een jongerenwerking zitten. In een week samen op kamp groeien jongeren echt naar elkaar toe, en dat merk je ook tijdens het jaar in je werking. Je vindt het pluskamp op www.pluskamp.ijd.be.
(terug naar de vragen)
In de loop van het eerste of tweede jaar jongerenwerking plan je een aantal bijeenkomsten of een weekend dat expliciet aan het vormsel zal gewijd zijn. De jongeren zijn dan 13 of 14 jaar wanneer ze gevormd worden, en dat valt binnen de normale vormselleeftijd. Je kan, mits aanvraag bij de vicariale beleidsploeg, ook kiezen voor het vormsel in het kader van een lange weg-project, waarbij de jongeren gevormd worden op 15-, 16- of 17-jarige leeftijd. De beleidslijnen hierover werden gepubliceerd in Pastoralia 97/6 en blijven van kracht.
Er zijn verschillende manieren waarop je de bijeenkomsten die jongeren voorbereiden op het vormsel (kortweg: vormselbijeenkomsten) kan integreren in een jongerenwerking met verschillende leeftijdsgroepen, elk met hun eigen voor- en nadelen. In wat volgt vind je 4 mogelijke scenario’s, die in de praktijk ook allemaal reeds bestaan of in ontwikkeling zijn.
- Kort na de kennismakingsbijeenkomst gaat de jongerenwerking definitief van start, eerst met een aantal “gewone” bijeenkomsten (GB), waarin de jongeren kunnen proeven van wat jongerenwerking in het algemeen is. Daarop volgen dan een aantal bijeenkomsten die expliciet voorbereiden op het vormsel (VB). Na het vormsel lopen de bijeenkomsten van de jongerenwerking gewoon verder met de jongeren die gevormd zijn.
Tijd --> |
GB |
GB |
GB |
VB |
VB |
VB |
VB |
GB |
GB |
GB |
- De vormselbijeenkomsten zijn extra bijeenkomsten van de jongerenwerking; d.w.z. in een jongerenwerking die bijvoorbeeld maandelijks bijeenkomt, nemen de jongeren die zich voorbereiden op hun vormsel deel aan de gewone maandelijkse bijeenkomsten én aan de extra vormselbijeenkomsten
Tijd --> |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
VB |
VB |
VB |
VB |
- De vormselbijeenkomsten vormen een soort ‘traject vooraf’, vóór jongeren echt in de jongerenwerking stappen. Dat wil zeggen: na de plechtige geloofsbelijdenis, gaan de jongeren naar de vormselbijeenkomsten en pas nà het vormsel komt de jongerenwerking zich voorstellen en vinden de jongeren hun weg naar de jongerenwerking
Tijd --> |
VB |
VB |
VB |
VB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
GB |
- Je kiest voor een lange weg project: waar jongeren gedurende verschillende jaren begeleid worden op de weg naar hun vormsel op 15, 16 of 17 jaar. Alle concrete informatie hierover vind je in de Sprokkelmap, die je kan bestellen via info.vbm@ijd.be.
Het kan dat jullie nog een andere organisatievorm kiezen dan deze die hier beschreven staan. Maar de keuze die je hieromtrent in je samenwerkingsverband maakt, bepaalt ook of er meer of minder mogelijkheden zijn voor gelovige begeleiding van jongeren.
(terug naar de vragen)
Het vormsel vieren met een grote groep jongeren samen, vraagt bijzondere aandacht. Jongeren vormen is geen bandwerk, het is een bevestiging en versterking van iedere individuele jongere op zijn of haar (geloofs)weg in deze wereld. Het is niet nodig om voor elke jongere per se een eigen taak/rol te vinden in de viering; wel dat elk van hen actief bij de viering betrokken is, er iets van zichzelf, van zijn of haar vormselvoorbereiding, in herkent.
Mogelijkheden om hieraan tegemoet te komen zijn:
- De jongeren in kleinere groepjes vormen, doorheen de viering of afgewisseld met muziek
- Zorgen dat er tijdens het vormselmoment (dat soms lang kan duren) ook nog iets anders te beleven valt (vb. een projectie met beelden van de voorbereidingsweg die de jongeren hebben afgelegd, of met elementen die ze herkennen uit de vormselbijeenkomsten; misschien wat live-muziek, …)
Je kan ook de viering samen met de jongeren zelf voorbereiden. Hieronder vind je tips voor een voorbereidingsvergadering met de begeleiders, een bijeenkomst met de jongeren zelf en een tweede bijeenkomst met de begeleiders om de stukjes in elkaar te puzzelen.
Voorbereidende begeleidersbijeenkomst
Laat je bij het uitwerken van de vormselviering oriënteren door het thema van de voorbereiding of door een accent uit het evangelie, die keuze maak je in een begeleidersbijeenkomst. Als dit de eerste keer is, dat je over zo’n thema vergadert, kan je misschien iemand uitnodigen (een volwassen begeleider, catechist, pastoor, vormheer, jeugdpastoraal werker…) om je hierbij te helpen. Wanneer je thema / invalshoek duidelijk zijn, ga je op zoek hoe de verschillende bouwstenen van de viering (schuldbelijdenis, dankgebed, eerste lezing, voorbeden, zending en inzet, … je vindt ze in de “Orde van dienst voor de viering van het vormsel”) verband houden met je thema of je accent. Dit zal je helpen om kleur, taal en inhoud van de viering vorm te geven.
Bijeenkomst met de jongeren
Met de bouwstenen, goed verdeeld per groepje, werken we een hele bijeenkomst. Graag ook het gezicht en stem van de vormheer (nodig hem tijdig uit!).
- Eerst aan de kinderen vertellen wat het thema is en wat we gaan doen.
- Daarna in deelgroepjes (leefgroepje) telkens één bouwsteen van de viering verder uitwerken.
Dat vraagt eerst een gesprekje in elk groepje. Meningen opvragen. Aanvullen. Hen helpen uitspreken wat ze denken. Tijd geven om iets op te schrijven. Daarna help je hen om die zinnetjes wat model te geven. Later kan door de begeleider dit alles wat opgefrist worden, maar ook niet meer!
Begeleidersbijeenkomst
Op een volgende bijeenkomst met de begeleiders worden de modules in elkaar gezet en bijgewerkt tot we tot een degelijk draaiboek van de viering komen.
(terug naar de vragen)
Stap 1: dialoog in de federatie
Informatie is belangrijk, maar communicatie is het toverwoord. Ter plekke zijn er vele mensen betrokken bij het project (vrijgestelden, parochie- en federatieploegen, catechisten van verschillende parochies, begeleiders van jongeren, …). Samen kunnen zij het project goed vertalen naar de lokale situatie. De federatieverantwoordelijke kan het voortouw nemen in dit gesprek met alle betrokkenen.
Maar “vertalen naar de lokale situatie” wat betekent dat eigenlijk? Je kan het uitleggen met een beeld van zaaien: de grond is niet op elke plek in ons vicariaat dezelfde… Stel dat je overal zonnebloemen zaait, dan groeit – afhankelijk van waar je zaait en van de bodem daar - een ander soort zonnebloem.
Welke factoren zijn het dan, die mee bepalen hoeveel en welk soort jongerenwerking(en) in jouw federatie kunnen groeien?
- De reeds bestaande werkingen: Wat bestaat er eigenlijk al in je federatie? Wat verwacht je van deze werkingen? Kunnen en willen zij de vormselvoorbereiding opnemen? Onder welke voorwaarden wel of niet? Welke zorgen en bekommernissen hebben ze daarbij? Wat hebben ze daarvoor nodig aan vorming en mensen?
- Het gebied waar het over gaat: hoe groot zijn de afstanden? Hoe kunnen jongeren ze overbruggen? Is er één centrum of meer dan één (en hoe ga je daarmee om, wanneer je de plaats(en) van samenkomst van de jongerenwerking kiest)?
In een goed draaiende groep, moeten de jongeren zich natuurlijk wel naar de plaats van samenkomst kunnen verplaatsen
- De jongeren waar het over gaat: hoeveel potentiële nieuwe leden zijn er jaarlijks?
Een groep moet groot genoeg zijn, opdat jongeren zich er kunnen thuis voelen; maar ook klein genoeg, zodat ze er niet verloren in lopen.
- De logistieke situatie per samenwerkingsverband, of met andere woorden: is er in elk samenwerkingsverband een kerk (of desgewenst een andere locatie) waar alle vormelingen in 1 viering gevormd kunnen worden?
Afhankelijk van het antwoord op al deze vragen, kan het aangewezen zijn om in een federatie te kiezen voor één of voor meerdere jongerenwerkingen, en dus ook voor één of voor meerdere samenwerkingsverbanden van parochies. Misschien is het zelfs aangewezen deze samenwerkingsverbanden wat organisch te laten groeien, ook als ze in hun groei weinig rekening houden met de federatiegrenzen.
Stap 2: samenwerken in een samenwerkingsverband
Het vraagt wat moeite om de spanning tussen de eigen parochie en het groter geheel van een samenwerkingsverband van parochies te doorbreken. Maar vaak kun je met kleine dingen uitdrukking geven aan een houding van respect voor de eigenheid van elke parochie:
- Zorg voor volwassenbegeleiders die de jongerenwerking ondersteunen (maar niet betuttelen) waar het op vormselvoorbereiding aankomt, zodat er voldoende duidelijkheid is i.v.m. inhoud, locaties en data van de vormselbijeenkomsten en zodat ieder zijn plekje weet en zich goed voelt.
- Je kan locaties (bijvoorbeeld van de viering van de naamopgave en het vormsel, desgevallend ook van de voorbereidende bijeenkomsten) verdelen in een beurtrol, zet het eens op kaart! Kleine afstanden zijn te overbruggen en vervoer kan ook – ouders doen ook wel eens graag mee!
- Als je in je samenwerkingsverband een nieuwe jongerenwerking opstart, heb er dan aandacht voor dat je probeert volwassenbegeleiders en begeleiders uit de verschillende parochies uit te nodigen.
- Werk samen aan de vormselviering. Schrijf toch niet blindelings af wat je vorige jaren hebt gedaan! Laat de Geest ook meespelen!
Hierboven vind je al wat praktische tips, vooral m.b.t. het samen organiseren van een kennismakingsactiviteit waar 12-jarigen de smaak van jongerenwerking te pakken kunnen krijgen en m.b.t. het voorbereiden van de vormselviering: soms is samenwerken meer een kwestie van doen dan van praten… Hopelijk doe je de ervaring op dat je elkaar versterkt: een stevige groep kan veel meer aan, heeft nog veel meer ideetjes. Waarom sukkelen in zijn eentje of tweetjes? Je kunt veel beter en ruimer taken gaan verdelen.
(terug naar de vragen)
Zodra je begint vormselbijeenkomsten te organiseren met verschillende parochies samen, is de jongerenwerking van je samenwerkingsverband de facto van start. De overgang van plechtige geloofsbelijdenis naar vormsel is met zorg omkaderd (zie vragen 2 en 3) en alle jongeren hebben kunnen proeven van wat jongerenwerking is. Aan hen nu de keuze: verdergaan, of stoppen, of de draad weer opnemen… Het loont de moeite om ervoor te zorgen dat ze die keuze ook echt hebben, en dat ze niet moeten stoppen uit noodzaak !
Generaties praktijkervaring in de jongerenpastoraal binnen IJD leren echter dat jongerenwerkingen die op deze manier van start gaan, vaak snel opschieten en even snel weer verdwijnen. Helaas zijn er al heel wat groepen gestopt bij gebrek aan begeleiders, leden, lokalen, financiën, … en dat ondanks de grote energie die mensen vaak in de werking hadden gestoken. Dat is wel erg jammer. Maar gelukkig kan het anders. Daarom is het goed om, wanneer je overweegt een jongerenwerking op te richten, enkele dingen goed te doordenken: om de energie die jullie investeren efficiënt aan te wenden en de mogelijkheden optimaal te benutten.
Hier is inderdaad te weinig ruimte om het thema van de continuïteit van een jongerenwerking helemaal uit te diepen, maar toch enkele tips en suggesties:
- Het verdient aanbeveling om te kiezen voor een jonge begeleidersploeg (voornamelijk twintigers, en 17- / 18-jarigen die goed omkaderd hun eerste stappen in de begeleiding zetten): een groep jonge mensen die enthousiast en gelovig op weg wil gaan met jongeren. De 13-jarigen hebben immers nood aan iemand die naast hen staat in hun vragen, ze moeten zich kunnen spiegelen en “erbij” kunnen horen. Tegelijk is dit een onvermoede kans om de jonge begeleiders zelf te begeleiden in hùn geloofsgroei.
Wil je deze jonge mensen alle kansen geven: zoek dan ook enkele volwassenen (volwassenbegeleiders) die mee op weg gaan. Zoek ze liefst in verschillende parochies van het samenwerkingsverband, zodat ze verbindingen kunnen leggen met alle betrokkenen. Ze zijn er om de begeleiding te coachen en ook op tijd los te laten.
Als je de volwassenbegeleiders eerst zoekt, dan kunnen zij misschien de taak van het zoeken van begeleiding opnemen.
- Stuur je jonge begeleiders tussen 16 en 21 jaar met IJD op cursus animator: een cursus op hun maat, waar ze alle kneepjes van het begeleider-zijn leren én waar het gelovige aspect ruime aandacht krijgt (Er wordt niet alleen tijd uitgetrokken voor persoonlijke geloofsverdieping, maar ook voor praktische vragen “Hoe bereid je een gebedsmoment met jongeren voor ?” “Hoe breng je je eigen geloof ter sprake ?”). Meer info hierover kan je aanvragen via info.vbm@ijd.be.
- Bespreek op voorhand met de begeleidingsploeg: de promotie, je visie op jongerenwerking, het aantal samenkomsten, de manier waarop het vormsel in je werking kan geïntegreerd worden, het netwerk (naar catechisten en verschillende parochies toe, naar de gemeente toe, …), het lid worden van de landelijke koepel IJD, de verzekering, de lokalen en de financiën.
Je kan je bij de gesprekken hierover altijd laten bijstaan door één van de jeugdpastorale werkers (hun adressen vind je achteraan in deze brochure).
Het thema van de continuïteit van een pluswerking, wordt verder uitgediept in de uitgebreide brochure ‘Het opstarten van een jongerenwerking’; die kan je bestellen via info.vbm@ijd.be.
Laten we hopen dat jullie initiatief mag slagen en dat er een nieuwe groep groeit en bloeit in ons vicariaat. Dat deze plek een levende en liefdevolle kerk mag zijn voor jonge mensen vandaag. Dat de Geest van God ons mag aansporen en het vuur mag doen oplaaien.
(terug naar de vragen)
Hier vind je de nodige informatie i.v.m. het vastleggen van een vormseldatum: http://www.groeieninhetgeloof.be/jongeren_vormselvoorbereiding_datum
(terug naar de vragen)
In samenspraak met de hoofdinspecteur godsdienst en hoofdbegeleider voor het buitengewoon onderwijs werden volgende afspraken gemaakt omtrent de toepassing van deze nieuwe regeling voor kinderen die buitengewoon onderwijs volgen en/of in een instelling verblijven.
- Kinderen die onderwijs volgen van het type 1 en 8 en niet in een instelling verblijven kunnen gewoon aansluiten bij de werking in parochie en federatie.
- Kinderen die onderwijs volgen van het type 1 en in een instelling verblijven kunnen in de instelling catechese volgen en ook daar de plechtige geloofsbelijdenis en het vormsel vieren.
- Kinderen die onderwijs volgen van het type 2, al dan niet verblijvend in een instelling, kunnen catechese volgen en plechtige geloofsbelijdenis en vormsel vieren in de betreffende school of instelling.
- Wat de viering in de instellingen betreft, zal dit nieuwe project in fasen en in aangepaste vorm worden ingevoerd. In 2009 zal er nog gewerkt worden volgens het “oude systeem”. Deze overgangsmaatregel geldt ook voor alle kinderen die onderwijs van het type 1 volgen en die niet in een instelling verblijven, maar ook niet in staat zijn om aan te sluiten bij de werking van de parochie. Vanaf 2010 zal ook in de scholen voor bijzonder onderwijs en in de instellingen de plechtige geloofsbelijdenis en het vormsel gevierd worden met 13-jarigen, maar wel in één plechtigheid in plaats van twee.
- Houd voor de kinderen die bijzonder onderwijs volgen van de andere types (3 tot 7) zorgzaam rekening met hun mentale mogelijkheden om te kijken wat voor hen de meest aangewezen weg is van voorbereiding op plechtige geloofsbelijdenis en vormsel.
Parochies en catechisten die hulp en tips willen om deze kinderen binnen de parochiegemeenschap en de eigen catechesewerking zinvol te kunnen betrekken bij het plaatselijk catechese-project, kunnen contact opnemen met Het Netwerk voor mensen met een handicap op 015 29 84 57.
(terug naar de vragen)
De dekens
Jaak Bertmans
Overijse
Sint-Rochusstraat 11, 3040 Huldenberg
02 687 72 30
4360@kerknet.be
Raymond Decoster
Halle en Lennik
Dekenstraat 15, 1500 Halle
02 356 50 63
decosterbasiliek@skynet.be
Dirk De Gendt
Leuven, Bierbeek en Herent
Amerikalaan 29, 3000 Leuven
016 22 47 42
dirk.de.gendt@telenet.be
Guy De Keersmaecker
Mechelen en Klein-Brabant
Breendonk-Dorp 90, 2870 Breendonk
03 886 66 87
guy.de.keersmaecker@skynet.be
Huub Gerits
Aarschot
Jan van Ophemstraat 19, 3200 Aarschot
016 57 20 43
fa921058@skynet.be
Joris Hardiquest
Tienen en Zoutleeuw
Veemarkt 36, 3300 Tienen
016 81 13 43
Joris.hardiquest@skynet.be
Guido Moeys
Asse en Londerzeel
Singel 7 bus 1, 1745 Opwijk
052 35 59 16
Guido.moeys@federatie-opwijk.be
Camiel Stallaert
Vilvoorde
Kerkstraat 1, 1851 Humbeek
02 269 27 21
camiel.stallaert@telenet.be
Félix Van Meerbergen
Diest
O. Nihoulstraat 4, 3290 Diest
013 31 14 11
felixvm@skynet.be
De medewerkers van de vicariale staf
CCV in het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
015 29 84 53
info.vicariaat.vlaamsbrabant@ccv.be
IJD Vlaams-Brabant en Mechelen
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
015 29 84 56
info.vbm@ijd.be
De medewerkers van de jeugdpastorale centra
REGIO OOST
De Pelgrim
Isabellaplein 15 A
3270 Scherpenheuvel
013 35 56 64
http://ijd-scherpenheuvel.skynetblogs.be
REGIO CENTRUM
De Oase
Kerkplein 3
1850 Grimbergen
02 270 94 20
http://ijd-grimbergen.skynetblogs.be
REGIO ZUID
Jeugdpastoraal centrum Jonatan
Alsembergsesteenweg 130
1501 Buizingen
02 356 04 99
http://ijd-jonatan.skynetblogs.be
REGIO NOORD
Diocesaan Pastoraal Centrum
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
http://www.ijd.be
(terug naar de vragen)
